Advocaten als onderzoekers en wetgevende banken

(Geen) duistere krachten. P: Erik E. de Vos

(Geen) duistere krachten. P: Erik E. de Vos

Het nieuws blijft een bron van verbazing over de (al dan niet geveinsde) naïviteit van bestuurders èn van journalisten. Meest recente voorbeelden: de ‘schandalen’ rond een onderzoek van NS door de eigen advocaten (i.c. het advocatenkantoor De Brauw) en de wetgevings-‘adviezen’ van o.a. ING aan de minister van economische zaken. In deze blog een reality check, voor zover nog nodig.

Als het om namaak-ophef gaat, spant het rumoer rond het NS-onderzoek de kroon (zie onder meer NRC en advocatie.nl). Voor wie het was ontgaan: NS leek zich schuldig te hebben gemaakt aan (pogingen tot) omkoping bij een bepaalde aanbesteding en de vraag was (onder andere) of topman Timo Huges daarvan op de hoogte was. De NS gaf haar eigen advocaat de opdracht om onderzoek te doen, waarna de verantwoordelijke minister (Jeroen Dijsselbloem) de Kamer informeerde aan de hand van dat advocaten-onderzoek. De ophef bij politiek en media betrof de ‘schijn van belangenverstrengeling’ bij de advocaat. Want kon De Brauw haar eigen cliënt wel ‘objectief’ onderzoeken?

De verbazing dezerzijds betreft de vraag wie denkt dat een advocaat een onpartijdig onderzoek doet? Advocaten zijn uit de aard der zaak niet onpartijdig! Een advocaat moet immers het belang van zijn cliënten verdedigen. Als een advocaat een bepaalde ongemakkelijke kwestie voor een cliënt (in dit geval een heel grote cliënt, namelijk NS) onderzoekt, dan zal dat onderzoek erop gericht zijn om de risico’s voor de cliënt in kaart te brengen. Zo’n onderzoek is niet bedoeld om nieuwe risico’s voor de cliënt te creëren!

Uiteraard kunnen advocaten heel goed onderzoek doen, maar geen weldenkende advocaat zal de beschuldigende vinger naar de eigen cliënt uitsteken. Hoogstens zullen er dingen gezegd worden in de trant van “denkbaar is dat deze activiteit op gespannen voet staat met de betreffende regelgeving”, of “het valt niet uit te sluiten dat het bestuur op de hoogte was van de activiteiten” – en een verstandig advocaat zal schetsen wat de consequenties van dergelijk handelen in rechte zouden kunnen zijn. Niks schijn van belangenverstrengeling dus, gewoon de aard van (semi) intern onderzoek.

En dan de kwestie van banken die ‘meeschrijven’ aan wetgeving waar zij zelf voordeel van hebben. In dit geval ging het om medewerkers van ING die bij de minister een aantrekkelijke fiscale regeling wisten aan te prijzen voor een nieuw obscuur product (‘contingent convertibles’, alias coco’s, schuldbewijzen die banken kunnen omzetten in eigen vermogen als ze in problemen komen). Ook de ophef rond deze kwestie getuigt van (hopelijk: gespeelde) naïviteit.

Die naïviteit in dit geval betreft de rol van belanghebbenden in de politiek. Zoals algemeen bekend, lobbyen alle grote bedrijven bij ‘de politiek’ om hun belangen veilig te stellen. Hoe groter die belangen, hoe groter de lobby. En: hoe meer geld ermee gemoeid is, hoe meer ‘de politiek’ geneigd is om te luisteren. Als er honderden miljoenen of zelfs miljarden Euro’s op het spel staan, zal de verantwoordelijke minister uiteraard luisteren naar een heel grote ‘speler’ zoals ING. Sterker nog, het zou onverantwoordelijk zijn als de minister nìet zou luisteren naar (grote) belanghebbende partijen.

Waarom breng ik dit op in een juridische blog? Omdat het raar is om in het nieuws ophef te lezen over vermeende – ik parafraseer – ‘duistere krachten’, terwijl een verstandige partij zich altijd zal laten bijstaan door hoog gekwalificeerde specialisten. En die specialisten zijn doorgaans advocaten. Dus als er moet worden nagedacht over een nieuwe wettelijke regeling, ligt het voor de hand dat die ‘grote spelers’ en hun advocaten alvast een voorstel doen over hoe een wettekst zou kunnen luiden; en uiteraard zijn die voorstellen vooral in het belang van de grote spelers zèlf.

Van beide kwesties heb ik in mijn eigen praktijk voorbeelden bij de hand gehad. En mijn conclusie kan dan ook niet anders luiden dan: het is aan te bevelen dat een doorgaans goed geïnformeerde, redelijk weldenkende en redelijk oplettende politicus over financiële middelen en capabele medewerkers kan beschikken om een gegeven probleem zelfstandig te beoordelen, ongeacht de argumenten en standpunten van de betrokken marktpartijen. Met andere woorden: een verstandige politicus zal niet geloven dat partijen het algemeen belang dienen, maar moet zèlf nadenken. En journalisten moeten zich niet naïever voordoen dan ze zijn.

(Vragen? Neem contact op met erik.devos@kracht-advocatuur.com)

Advertenties

Over krachtblog

Advocatenkantoor in Amsterdam, gespecialiseerd in Intellectuele Eigendom en effectieve procedures.
Dit bericht werd geplaatst in Aansprakelijkheid, Maatschappij en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s