Pas op voor aannemers! En voor architecten!

Lucht- en ander kasteel (Detroit 2013, p: EdV)

Lucht- of ander kasteel (Detroit 2013, p: EdV)

In de speeltuin die Auteursrecht heet, staat een apart zandbakje voor architecten. Daar, in de luwte van de spectaculaire kwesties, kunnen ze op hun gemak hun lucht- en andere kastelen bouwen. Nou ja, op hun gemak… de boze buitenwereld is nooit ver weg. Case in point: Rechtbank Gelderland 24 maart 2016: O.N.X. Architecten tegen Bouwcombinatie Husselerveld.

Waar ging het om? O.N.X. Architecten is een architectenbureau dat een concept heeft bedacht waarmee het mogelijk is om snel betaalbare nieuwbouwwoningen te realiseren. Dit concept is uitgewerkt in bestektekeningen, die voor meerdere projecten kunnen worden gebruikt. De bestuurders van O.N.X. Architecten, hebben de besloten vennootschap ‘Starthuizen’ opgericht om het bedachte concept in de praktijk uit te voeren en daarbij de bestektekeningen te gebruiken. Starthuizen is in 2014 met Slingerland Bouw een samenwerkingsovereenkomst aangegaan, waarbij – kort gezegd – Starthuizen woningen zou ontwerpen conform het bedachte concept, deze woningen inclusief grond op de markt zou brengen tegen vooraf met Slingerland overeengekomen verkoopprijzen en marges, en Slingerland de woningen zou realiseren conform de ontwerpen van O.N.X. Architecten.

Slingerland was verantwoordelijk voor de financiering van het project en zou aan Starthuizen via een getrapt systeem diverse vergoedingen voldoen, onder meer voor ‘architectkosten’, ‘projectmanagement’ en ‘winstdeling’. Daarna is Bouwbedrijf Doppenberg de verplichting aangegaan om dertien woningen te bouwen en heeft daartoe aannemingsovereenkomsten met particuliere kopers gesloten. Omdat Doppenberg niet zelf kon zorgdragen voor de bouw van de woningen heeft zij medio 2015 een overeenkomst gesloten met Slingerland, die als onderaannemer de woningen zou gaan bouwen. Maar Slingerland ging in oktober 2015 failliet, waarop bouwcombinatie Husselerveld op verzoek van Doppenberg de bouw van de woningen van de curator heeft overgenomen. Husselerveld heeft de woningen inmiddels inderdaad (vrijwel) afgebouwd, met gebruik van de tekeningen van Starthuizen.

Tot zover alles helder? Mooi. Dan komen we nu aan het problematische gedeelte.

De rechtbank vat de centrale kwestie als volgt samen (r.o. 4.2): “Kernvraag in deze zaak is of Husselerveld, die het bouwproject van Slingerland heeft overgenomen, de tekeningen van O.N.X. Architecten mag gebruiken om de woningen af te bouwen. Voordat deze vraag kan worden beantwoord, dient eerst te worden beoordeeld of, zoals O.N.X. Architecten betoogt, er een auteursrecht rust op de tekeningen en of sprake is van het verveelvoudigen en/of openbaar maken in de zin van de artikelen 12 en 13 van de Auteurswet 1912 (hierna: Aw) daarvan door Husselerveld.”

Het auteursrecht wordt naar vaste rechtspraak uitgelegd door de rechtbank (‘willen ontwerpen voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komen, dan moeten ze een eigen, oorspronkelijk karakter bezitten en het persoonlijk stempel van de maker dragen (vgl. HR 30 mei 2008, LJN BC2153, NJ 2008/556 (Endstra)) en zie HR 22 januari 2013 (Stokke/H3)’). Conclusie is – uiteraard – dat er auteursrecht rust op de diverse tekeningen van O.N.X. Architecten (r.o. 4.4: “Niet weersproken is dat de onderhavige bestektekeningen (contracttekeningen), uitvoeringstekeningen en werktekeningen bouwkundige ontwerpen zijn, die weliswaar ook functionele en technische elementen bevatten, maar hoofdzakelijk voortspruiten uit de creatieve keuzes van O.N.X. Architecten.”) En omdat Husselerveld de woningen bouwt conform de tekeningen van O.N.X. Architecten, constateert de rechtbank dat er sprake is van een auteursrechtelijk relevante handeling door Husselerveld (met andere woorden: inbreuk).

O.N.X. Architecten voert aan dat Starthuizen weliswaar een licentie van O.N.X. Architecten heeft verkregen om de tekeningen/ontwerpen te gebruiken voor de bouw van woningen; en dat Starthuizen de feitelijke bouw heeft toegestaan aan Slingerland, maar dat de rekening (deels) onbetaald is gebleven, omdat Slingerland failliet is gegaan. Husselerveld heeft de opdracht tot het (af)bouwen van de woningen van Slingerland  overgenomen zonder instemming of medeweten van O.N.X. Architecten. De overname heeft weliswaar in overleg met de curator van Slingerland en met Doppenberg plaatsgevonden, maar dat betekent niet dat daarmee door Husselerveld toestemming van O.N.X. Architecten is verkregen om het werk (de tekeningen/ontwerpen) te gebruiken en/of te verveelvoudigen. Kort en goed: zonder toestemming van O.N.X. Architecten mag Husselerveld dus niet verder bouwen.

Husselerveld beroept zich er nog op dat als de vorderingen van O.N.X. Architecten worden toegewezen de bouw moet worden stopgezet, waardoor de belangen van haarzelf, die van haar ten opzichte van de kopers én de belangen van de kopers van de woningen worden geschaad, omdat een bouwstop zal leiden tot vertraging.

De rechtbank overweegt: “Op zichzelf moet worden aangenomen dat een bouwstop onfortuinlijk en nadelig kan zijn, ook voor personen die niet bij dit kort geding zijn betrokken. Dat legitimeert evenwel niet om een inbreuk op het auteursrecht van O.N.X. Architecten toe te staan. O.N.X. Architecten heeft er belang bij om haar auteursrechten door middel van een verbod in een kort geding van deze strekking te beschermen tegen gebruik zonder toestemming en zonder vergoeding. Wat dat laatste betreft staat vast dat de van Slingerland (in de vorm van winstdeling) bedongen exploitatievergoeding onbetaald is gebleven. Er is anderzijds niet een goede grond waarom Husselerveld zonder zo’n vergoeding te betalen gebruik zou moeten kunnen maken van het auteursrechtelijk beschermde werk van O.N.X. Architecten. Husselerveld kan aan de bezwaren verbonden aan een staking van de bouw ontkomen door alsnog met O.N.X. Architecten tot overeenstemming te komen over een door haar te betalen exploitatievergoeding, waartoe O.N.X. Architecten ook de bereidheid heeft getoond. De voorzieningenrechter is dan ook van oordeel dat het auteursrecht van O.N.X. Architecten op haar tekeningen/ontwerpen prevaleert boven de omstandigheden die Husselerveld naar voren heeft gebracht.”

En daarmee valt dus het doek voor Husselerveld, dat wil zeggen, Husselerveld zal een (betalings)regeling met O.N.X. architecten moeten treffen – en misschien dat Husselerveld ook nog een woordje met de curator wil spreken in de trant van “je hebt ons knollen voor citroenen verkocht!” In ieder geval kunnen de architecten met een gerust hart weer verder bouwen aan  hun lucht- en andere kastelen.

(Vragen, opmerkingen? Mail: erik.devos@kracht-advocatuur.com)

Advertenties

Over krachtblog

Advocatenkantoor in Amsterdam, gespecialiseerd in Intellectuele Eigendom en effectieve procedures.
Dit bericht werd geplaatst in Auteursrecht, Licenties en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Pas op voor aannemers! En voor architecten!

  1. Pingback: Een aannemer met persoonlijkheidsrechten? | Kracht advocatuur juridische blog

  2. Pingback: Auteursrecht op verbouwing en creatieve administratie | Kracht advocatuur juridische blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s