Een aannemer met persoonlijkheidsrechten?

FD 2 juni 2016Een intrigerend artikel op p.17  in het Financieele Dagblad van 2 juni: “Bouwer vult nu ook de zeeppompjes en hangt de handdoekjes op.” Strekking van het artikel is dat bouwbedrijven tegenwoordig niet alleen (ver)bouwen maar ook de inrichting (i.c. van hotels) voor hun rekening nemen. Een interessante ontwikkeling, die de rechtsverhoudingen tussen opdrachtgever en bouwer behoorlijk op z’n kop kan zetten.

Ooit hoorde ik van een bevriend advocaat over de voortdurende bemoeizucht van de architect van hun nieuwe gebouw. Geruime tijd na oplevering kwam de architect nog regelmatig langs om persoonlijk de vakantiefoto’s van werknemers van de muur te trekken. In haar ogen bezoedelden die vakantiefoto’s namelijk het ontwerp.

De architect vond dat zij hiertoe gerechtigd was op grond van art. 25 van de Auteurswet; dit betreft de zogeheten ‘persoonlijkheidsrechten’. Specifiek van belang is het eerste lid van dit artikel, waarin onder meer staat dat een maker zich kan verzetten “tegen elke misvorming, verminking of andere aantasting van het werk, welke nadeel zou kunnen toebrengen aan de eer of de naam van de maker of aan zijn waarde in deze hoedanigheid”.

De rechten van art. 25 Aw komen toe aan de maker ongeacht of hij/zij het auteursrecht heeft overgedragen. In de praktijk beroepen makers zich nog wel eens op dit artikel als bijvoorbeeld een gebouw dreigt te worden gesloopt, of een kunstwerk dreigt te worden verplaatst naar een minder gunstig gelegen plek.

Een beroep op dit artikel is lang niet altijd kansloos. Bijvoorbeeld oordeelde de Rechtbank Almelo in een uitspraak uit 2008 in het voordeel van de ontwerper van een monument, nadat de ontwerper zich verzet had tegen verplaatsing. Weliswaar was het kunstwerk inmiddels al op een andere plek neergezet en hoefde de gemeente in kwestie het kunstwerk niet terug te plaatsen, maar de gemeente moest wèl een schadevergoeding betalen.

En dat brengt me dan weer bij de aanleiding voor deze blog. Als een bouwer niet langer uitsluitend uitvoerende is, maar ook (mede)ontwerper wordt, wordt hij een maker in de zin van de Auteurswet. Hij krijgt dan niet alleen auteursrechten, maar ook persoonlijkheidsrechten. In de praktijk zullen de auteursrechten voor zover nodig worden overgedragen aan de opdrachtgever, maar dat laat de persoonlijkheidsrechten onverlet. (Overigens is het de vraag of een bouwbedrijf persoonlijkheidsrechten kan hebben, maar daar ga ik gemakshalve maar even vanuit. Zie ook deze blog van Arnoud Engelfriet.)

De door het FD gesignaleerde ontwikkeling kan tot gevolg hebben dat de rechtsverhoudingen tussen opdrachtgever en bouwer veranderen, in die zin dat een opdrachtgever bij wijzigingen kan stuiten op verzet van de oorspronkelijke bouwer. Denkbaar is dat dergelijk verzet in de praktijk bijvoorbeeld zal kunnen worden afgekocht door voor een nieuwe verbouwing weer met dezelfde bouwer in zee te gaan (wat dan weer gevolgen kan hebben voor de te betalen vergoedingen).

Bij alle bouw en verbouw deed een verstandige opdrachtgever er al goed aan om zich rekenschap te geven van de auteursrechten op het werk (zie ook mijn eerdere blog over bouwen zonder een regeling met de architect van het ontwerp). Maar als de ontwikkeling van bouwbedrijven tot ontwerpbedrijven zich doorzet, doen opdrachtgevers er bovendien voortaan goed aan om in hun contracten met de bouwbedrijven alvast rekening  te houden met toekomstige wijzigingen van het ontwerp.

(Vragen, opmerkingen? Neem contact op via WWW.KRACHT.LEGAL)

 

 

Advertenties

Over krachtblog

Advocatenkantoor in Amsterdam, gespecialiseerd in Intellectuele Eigendom en effectieve procedures.
Dit bericht werd geplaatst in Architectuur, Auteursrecht, Licenties, Maatschappij en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s