Een nieuw droef hoofdstuk in de kabeloorlog: LIRA vs. Ziggo, pt.2.

arrest-lira-ziggo-okt-2016-copyOoit zal iemand er een bitter-komische roman over schrijven: het droefmakende gevecht tussen de ‘makers’ en de ‘kabelexploitanten’. Maar voordat het tijd is voor fictie, is er eerst nog de werkelijkheid. In deze blog bespreek ik een uitspraak van het Hof Amsterdam van 18 oktober 2016 in de bodemprocedure van de collectieve schrijvers (‘LIRA’) tegen kabelexploitant ZIGGO en zijn stroman RODAP.

Waar ging het ook alweer over? Na diverse rechtszaken in de jaren 1980, waren kabelmaatschappijen steunend en zuchtend ertoe over gegaan om schrijvers, regisseurs en musici te betalen voor de doorgifte via de kabel van hun werken. Die werken werden via ‘de ether’ uitgezonden op de Nederlandse televisie (de ‘eerste uitzending’), waarna ‘de kabelaars’  die tv-signalen uit de lucht opvingen en ze doorgaven via hun kabelnetwerken (de zgn. ‘her-uitzending’).

Aan die gemoedelijke situatie kwam een einde toen de kabelexploitanten begin 21e eeuw een rechtstreeks lijntje kregen van de omroepen en er geen sprake meer was van een ‘eerste uitzending via de ether’ gevolgd door een ‘heruitzending via de kabel’. Voortaan was volgens de kabelaars de televisie-uitzending en de uitzending via de kabel één en dezelfde. En aangezien de diverse ‘makers’ (regisseurs, schrijvers etc.) hun auteursrechten doorgaans hebben overgedragen aan producenten en die producenten hen al hebben betaald voor het recht om op televisie uit te zenden, hoefden de kabelaars de makers niet nòg een keer te betalen voor uitzending via de kabel. Vanaf 2012 kregen de makers van al die mooie programma’s van de kabelaars geen cent meer. Opportunistische onzin van het groot-kapitaal?

Helaas, na een rechtsgang door de acteurs (verenigd in collectief beheer-organisatie ‘NORMA’) kregen de kabelaars gelijk van de Hoge Raad. In het arrest ‘Norma/NL Kabel’ oordeelde de HR dat er inderdaad geen sprake meer is van ‘her-uitzending’ via de kabel, en het gevolg was dat de partijen die het meeste verdienen aan de uitzending van televisieprogramma’s er voortaan het minst voor hoefden te betalen (zie mijn eerdere blog hier). Een gelijktijdige onsuccesvolle campagne van de regisseurs (verenigd in collectief beheer-organisatie ‘VEVAM’) leidde eveneens tot niets (zie mijn eerdere blog hier, waarin ik veel te positief was over de uitkomst van de strijd).

Maar toen, in wat verdacht veel op een wanhoopsoffensief leek, trok schrijvers-stichting Lira ten strijde! Zij wierp een punt op dat door de Hoge Raad niet was (en: is) beoordeeld.

In augustus 2014 verdedigde Lira voor de Amsterdamse rechtbank de stelling dat de schrijvers die zich bij collectief beheer-organisatie Lira aansluiten de auteursrechten voor hun toekomstige werken (onbekende, nog te schrijven televisieprogramma’s en films) overdragen aan Lira. Omdat de schrijver niet twee keer hetzelfde recht kan overdragen, betekent dit dat er geen sprake kan zijn van een latere overdracht aan film- en/of televisieproducenten. De producenten hebben daarom nooit aan de kabelaars toestemming kunnen geven, alleen Lira kon dat.

De kabelaars stelden daar tegenover dat in art. 45d van de Auteurswet wordt gezegd dat filmmakers hun auteursrechten aan de producent overdragen; en dat die overgang ‘van rechtswege’ – uiteraard! – voorrang heeft boven de gepretendeerde overdracht aan Lira. Maar lo and behold! de rechtbank oordeelde in het voordeel van Lira. De kabelaars moesten alsnog met Lira afrekenen danwel hun uitzendingen staken.

Het gelijk van Lira betekende dat de kabelexploitanten de portemonnee moesten trekken en vele miljoenen euro’s aan de schrijvers moesten betalen. Maar wie voor een kwartje geboren is, wordt niet graag een dubbeltje, zodat de kabelaars in hoger beroep gingen. En ik zeg het maar vast: ten kantore van Lira klinkt thans geween en gekners van tanden.

In het hoger beroep constateert het hof allereerst (r.o. 3.4) dat Lira geen belang meer heeft bij een verbod op uitzending, omdat de Auteurswet in 2015 is gewijzigd. Op basis van art. 45d lid 2 Aw hebben de schrijvers (maar ook de andere filmmakers) sinds die tijd hoe dan ook aanspraak op een ‘proportionele, billijke’ vergoeding voor de kabeldoorgifte van hun werken (die ze ook daadwerkelijk schijnen te ontvangen). Lira kan in deze procedure alleen nog proberen een vergoeding voor de jaren 2012 – 2015 veilig te stellen.

Na wat omtrekkende bewegingen, citeert het Amsterdamse hof uitgebreid uit de conclusie die de Advocaat-Generaal destijds schreef bij het arrest ‘Norma‘. De A-G vond in wezen dat als het mogelijk is voor een maker om zijn rechten eerst aan een CBO over te dragen, het film- en televisieproducenten onredelijk moeilijk wordt gemaakt. Het hof schrijft eenvoudig (r.o. 3.10):

“Het hof onderschrijft deze analyse (…).Waar art. 45d Aw een materiële rechtsregel inhoudt, berusten de exploitatierechten van rechtswege bij de producent, zodat uitsluitend een schriftelijk overeengekomen, afwijkend beding tussen auteur en producent ertoe kan leiden dat de auteursrechten niet van meet af aan aan de producent zijn overgedragen, maar bij de auteur zijn gebleven.”

Met andere woorden: Lira kan geen vergoeding vorderen voor kabeldoorgifte van de Nederlandse zenders. Als troostprijs #1 schrijft het hof nog dat Lira misschien bij de producenten (mede vertegenwoordigd in RODAP) aanspraak op een extra vergoeding kan maken (maar als je het mij vraagt: dan kent het hof de producenten nog niet!). Troostprijs #2 is dat er misschien nog iets door de kabelaars betaald moet worden voor de doorgifte van een handvol buitenlandse zenders.

Gevolg van deze uitspraak is dat de aansluitcontracten van Lira en de andere CBO’s (acteurs/Norma en regisseurs/Vevam) in wezen hun werking hebben verloren. Het enige dat de makers nu nog rest, is de ‘proportionele billijke vergoeding’ die de Auteurswet in het tweede lid van art. 45d aan de makers toekent en die door de CBO’s moet worden geïnd. En oh ja, er is nòg iets dat Lira kan doen: op naar de Hoge Raad!

(Zie overigens ook mijn eerdere blog na het vonnis van de rechtbank in ‘Lira/Ziggo’ hier. Vragen? Neem contact op met erik.devos@kracht-advocatuur.com)

Advertenties

Over krachtblog

Advocatenkantoor in Amsterdam, gespecialiseerd in Intellectuele Eigendom en effectieve procedures.
Dit bericht werd geplaatst in De Kabeloorlog (2012 - ... ), Internet, Lira/Ziggo, Norma/NL Kabel en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s