Schending privacy. Internetzaaddonor. Wensmoeders.

rainman poster

De beroemdste autist uit de filmgeschiedenis: Dustin Hoffman in ‘Rainman’.

Het zou grappig zijn als het niet zo triest was, een zaak tussen een autistische ‘internet-spermadonor’ en de moeder van één van zijn kinderen. Inzet is een door de donor geëist verbod op waarschuwingen door de ene moeder aan de andere èn het doorgeven van zijn privé-gegevens aan de media. Is het onrechtmatig om te waarschuwen dat een populaire zaaddonor gediagnosticeerd is met een vorm van autisme?

Op 26 oktober 2016 deed de Rotterdamse rechtbank uitspraak in deze kwestie. Eerst de feiten: eiser en de gedaagde moeder hadden een ‘affectieve relatie’. De eiser was ook tijdens die relatie ‘actief’ in wat het ‘informele circuit voor zaaddonors’ blijkt te zijn. In dit circuit ontmoeten mannen die wat zaad over hebben potentiële wensmoeders, en worden er contracten gesloten.

Deze specifieke donor bleek echter gediagnosticeerd als drager van het syndroom van Asperger, een zgn. autismespectrum-stoornis. Aan het einde van haar relatie met de donor, ging de moeder (wier kind, voor zover ik begrijp, géén autisme-stoornis heeft) op zoek naar door hem bezwangerde vrouwen. Spoedig bleek dat de donor de vrouwen in kwestie niet verteld had dat hij een autismespectrum-stoornis had. De gedaagde moeder meende daarop potentiële wensmoeders te moeten waarschuwen voor de kwaliteiten van de zaaddonor: ze kopiëerde zijn privé-gegevens, en lichtte de pers  in, dat wil zeggen, het Algemeen Dagblad en televisie-programma ‘Undercover in Nederland‘, gepresenteerd door Alberto Stegeman. Het AD wijdde er in 2011 een artikel aan en Undercover een uitzending; de donor kwam in de Undercover-uitzending ook zelf aan het woord.

Op naar de rechter! De eiser grondt zijn vorderingen op onrechtmatige daad. Gedaagde heeft volgens hem onrechtmatig gehandeld door documenten die privacy-gevoelige informatie bevatten ter beschikking te stellen aan één van de moeders, aan Undercover-presentator Alberto Stegeman, èn aan het AD (dat laatste zelfs met bijbehorende foto). Hij vordert een verklaring voor recht dat gedaagde jegens hem onrechtmatig heeft gehandeld, met schadevergoeding en een verbod op verder verspreiden van de gewraakte informatie.

De rechtbank oordeelt allereerst dat ‘een complicerende factor’ is dat eiser niet erg duidelijk heeft gemaakt waarom de verspreiding van de informatie onrechtmatig is jegens hem. De rechter gaat er maar vanuit dat het gaat om het verstrekken van privacy-gevoelige informatie, zoals uitkeringspapieren en het rapport van een psycholoog, en dat eiser meent dat die handelswijze onrechtmatig is.

Maar  de rechtbank overweegt (r.o. 4.8): “Bij conclusie van antwoord heeft gedaagde erop gewezen dat in haar visie juist eiser – jegens de wensmoeders – onrechtmatig heeft gehandeld, dat zij dat heeft ontdekt en dat zij dat vervolgens heeft willen vertellen om verder leed te voorkomen. Ter zitting heeft gedaagde opgemerkt dat het in haar visie ‘niet veel’ heeft meegespeeld dat de relatie tussen eiser en haar was beëindigd, maar dat het ‘heus wel’ een kleine rol zal hebben gespeeld.”

Dat men de medische gegevens van iemand (‘privacy-gevoelige informatie’) niet zonder meer openbaar mag maken, vindt de rechtbank vanzelfsprekend; maar de omstandigheden van het geval maken dit anders. De gedaagde moeder mocht menen dat het niet aan eiser was om relevante informatie over zijn persoon achter te houden voor de wensmoeders, maar dat die wensmoeders correct geïnformeerd een beslissing behoorden te kunnen nemen of zij wel of niet gebruik wensten te maken van het zaad van eiser.

De rechtbank ziet ook een rol weggelegd voor het feit dat de dochter van gedaagde (en eiser) biologisch verwant is aan alle met het zaad van eiser verwekte kinderen. Volgens de rechtbank brengt dat met zich mee dat zij er belang bij had ‘dat wensmoeders in de toekomst niet anders dan goed geïnformeerd zouden beslissen om in het informele circuit eventueel met eiser in zee te gaan om hun kinderwens te realiseren’. De stap van de gedaagde moeder om de media te informeren, is volgens de rechtbank niet verwijtbaar en de veroorzaakte negatieve publiciteit valt haar niet aan te rekenen. De voor de media interessante aspecten van de zaak zijn immers niet door de gedaagde in het leven geroepen, maar door eiser. En daarmee valt dan ook meteen het doek voor de vordering tot schadevergoeding en het uitingsverbod.

De overwegingen van de rechtbank vind ik niet helemaal begrijpelijk. Ik volg de rechtbank in de stelling dat de moeder kan menen dat zij een plicht heeft om de samenleving te waarschuwen. Maar het lijkt mij de vraag of zij dan niet óók de plicht heeft om behoorlijk onderzoek te doen naar de vraag of het kwestieuze zaad inderdaad een verhoogd risico op erfelijk overgedragen autisme in zich draagt. Over dat laatste blijkt ‘het internet’ het namelijk niet eens (de moeder ‘heeft onderzoek gedaan op internet’).

Bovendien ontgaat mij de relevantie van de eventuele familieband van de dochter van de gedaagde moeder met de kinderen van alle geïnsemineerde wensmoeders. Want óók als de donor een doorsnee burgerman zou zijn geweest, zouden al die donor-kindjes immers nog steeds familie zijn. Dat is op zich wel opmerkelijk – het blijkt te gaan om zo’n 20 mogelijke broertjes en zusjes – maar waarom dat een reden is om iemands privé-gegevens uit te venten, zie ik niet.

Ook de overwegingen over de schade van eiser kan men anders zien dan de rechtbank het doet. Als de zaaddonor eigenlijk niets te verwijten valt, omdat zijn eigen autisme geen erfelijke component heeft en er niks mis is met zijn zaad, is het nog maar de vraag of hij de wensmoeders hierover zou moeten informeren. De negatieve publiciteit is in dat geval niet meer dan kwalijke stemmingmakerij waar de gedaagde moeder op z’n minst de aanzet toe heeft gegeven.

Toch, en tot slot, kan men niet ontkennen dat informatie bij het verwekken van kinderen een rol hoort te spelen. De gevolgen van erfelijke belasting kunnen immers enorm zijn. Een voor de hand liggende analogie lijkt mij de plicht tot het informeren van patiënten door artsen, de zogenaamde ‘informed consent‘: een patiënt moet weten waar hij/zij toestemming voor geeft, en net zo moet een wensmoeder kunnen weten hoe haar wens in vervulling zou kunnen gaan.

Bewaren

Bewaren

Advertenties

Over krachtblog

Advocatenkantoor in Amsterdam, gespecialiseerd in Intellectuele Eigendom en effectieve procedures.
Dit bericht werd geplaatst in Aansprakelijkheid, Maatschappij, Onrechtmatige daad, onrechtmatige publicatie en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s