Apple’s Algemene Voorwaarden als ‘graphic novel’

De cover van ‘Terms and Conditions’. P: Robert Sikoryak

In de beeldende kunst is het werken met ‘found footage‘ min-of-meer algemeen aanvaard. In muziek niet, want daar heet overname van een fragment ‘sampling‘, en voor het gebruik van samples is een ingewikkeld betalingssysteem opgezet. Het grijze gebied betreft werken met teksten van anderen: wat bijvoorbeeld te denken van een bewerking van de algemene voorwaarden van Apple’s iTunes tot een ‘graphic novel’?

In de onvolprezen Britse krant The Guardian las ik een artikel over de striptekenaar Robert Sikoryak. Sikoryak heeft een stripboek gemaakt waarin Steve Jobs de vorm aanneemt van bekende stripfiguren (o.a. Snoopy en Homer Simpson), terwijl hij de letterlijke tekst uitspreekt van de (Engelstalige) algemene voorwaarden van iTunes.

Het is een feit van algemene bekendheid dat niemand ooit Apple’s (belachelijk uitgebreide) algemene voorwaarden leest, Sikoryak is waarschijnlijk de eerste. Aan het einde van het artikel vraagt de journalist aan Sikoryak af hij zich zorgen begon te maken toen hij die algemene voorwaarden las. Sikoryak antwoordt: “Some of the language about not using the material you get from iTunes to infringe the intellectual property rights of a third party or Applethat made me nervous as I was drawing. Have I done that? I think they’re talking about apps.”

Wat dat laatste betreft, is het antwoord vermoedelijk een ferm ‘Neen!’ ‘Intellectual Property’, oftewel Intellectuele Eigendom/IE, strekt zich uit tot alle originele scheppingen, en zelfs tot software. Apps worden dus zéker beschermd door het IE-recht, maar alle andere Apple-scheppingen worden dat ook.

Naar Nederlands recht (maar overal ter wereld gelden soortgelijke regels) valt Apple’s hardware onder het octrooirecht. Apple’s merken, zoals ‘Apple’ en ‘iTunes’ worden beschermd door het merkenrecht, en de tekst van Apple’s algemene voorwaarden wordt beschermd door het auteursrecht. “Ja, maar,” hoor ik u al zeggen, “je mag toch citeren, en deze bewerking is toch kunst? En in ieder geval is het een parodie!”

Tja.

De Auteurswet is tamelijk duidelijk over het alleenrecht van de maker (d.w.z. van de ‘rechthebbende’) om toestemming te geven voor gebruik van een ‘werk’. Wat is een werk? “In het algemeen ieder voortbrengsel op het gebied van letterkunde, wetenschap of kunst, op welke wijze of in welken vorm het ook tot uitdrukking zij gebracht.” In beginsel is iedere tekst dus een ‘werk’, maar in het befaamde ‘Endstra-arrest’ heeft de Hoge Raad dat iets genuanceerd, kort samengevat: als het werk een vorm heeft die zo banaal of triviaal is, dat daarachter geen creatieve arbeid van welke aard ook valt te aan te wijzen, krijgt de maker geen auteursrecht.

Het staat buiten kijf dat de tekst van Apple’s algemene voorwaarden een oorspronkelijke tekst is. Het is misschien geen literatuur of poëzie (en zelfs daar kun je over twisten), maar de schrijver(s) ervan heeft/hebben keuzes moeten maken in de manier waarop ze hun tekst vorm hebben gegeven. Het is ook duidelijk dat er géén sprake is van een citaat: Sikoryak heeft immers de héle tekst overgenomen, dat maakt zijn werk juist zo grappig. Daarmee staat in beginsel vast dat Sikoryak inbreuk maakt op Apple’s auteursrecht.

Is het werk van Sikoryak dan niet een toegestane parodie? Ook daar valt over te twisten. Zonder twijfel is dit gebruik  van een formeel juridisch document ontregelend en grappig – maar daarmee is het nog geen parodie. Sikoryak gebruikt de volledige, letterlijke tekst, hij heeft hem alleen maar geïllustreerd. Die illustraties (waaronder Snoopy met een ongeschoren Steve Jobs-baard en een koltrui) op zichzelf zijn waarschijnlijk wel toegestane parodieën, maar de tekst heeft Sikoryak op geen enkele manier veranderd.

Hoewel Apple weinig belang erbij heeft om de verspreiding van haar algemene voorwaarden tegen te gaan (integendeel zelfs!), zou het dat waarschijnlijk wel kunnen doen. De vraag is dus: heeft Apple gevoel voor humor?

(Andere vragen, opmerkingen? Neem contact op via http://www.kracht.legal)

 

Advertenties

Over krachtblog

Advocatenkantoor in Amsterdam, gespecialiseerd in Intellectuele Eigendom en effectieve procedures.
Dit bericht werd geplaatst in Auteursrecht en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s