Is de rechtspraak te verfijnd geworden?

In het NRC van vrijdag 11 januari, schreef de ‘juridisch commentator’ Folkert Jensma een stukje naar aanleiding van uitspraken van scheidend Raad voor de Rechtspraak-voorzitter Frits Bakker. Jensma had aan Bakker nog wel wat te vragen, zo schreef de commentator dreigend. ‘Wat dan?’ vroeg ik me af, want dat was niet steeds even duidelijk. In deze blog de vragen van Jensma, met antwoorden van mij.

Het artikel begint met wat opmerkingen over het KEI-debacle, waarover Bakker onder meer heeft gezegd dat men zich ‘verslikt’ heeft in de ingewikkeldheid van het civiele proces. “Er was stevige tegenwerking door deurwaarders, advocatuur en wetenschap, vond Bakker. Dus de sector was niet overtuigd,” schrijft Jensma en hij vraagt zich af: “Zijn rechters te veel gewend dat er gewoon geluisterd wordt?” Die vraag roept meteen een wedervraag op: heeft Jensma de laatste tijd nog weleens met een rechter gesproken? Ik namelijk wel.

Een belangrijk probleem is dat de rechtspraak al jaren geteisterd wordt door bezuinigingen en prestatienormen. De heersende gedachte in de politiek is dat ‘goedkoop en snel’ een prima motto is, al is het maar op papier. Naar de rechters en hun bezwaren wordt niet geluisterd. Griffiers worden wegbezuinigd en rechters moeten over flexplekken zwerven; het is een wonder dat de rechtspraak nog zo goed functioneert als het doet! Zelfs durven rechters het aan om controversiële kwesties uitgebreid gemotiveerd te behandelen, met als bekendste voorbeeld de Urgenda-zaak. Dus dat rechters gewend zijn ‘dat er gewoon geluisterd wordt’? – nou, ze protesteren inmiddels luiddruchtig tegen de bezuinigingen, zonder dat hun protest iets oplevert.

“Rechters mogen dan wel neerkijken op managers en deftig beweren dat ze geen koekjesfabriek bemannen, maar het volk wil óók vonnissen. Liefst vlot,” stelt Jensma. Hartstikke mooi, zou ik zeggen – maar misschien dat ‘het volk’, of althans de vertegenwoordigers daarvan, er dan mee zouden willen ophouden om rechters (en advocaten!) voortdurend te beschuldigen alsof zij degenen zijn die de rechtspraak uithollen. De rechtstaat wordt telkens verder bemoeilijkt door bezuinigingen en steeds nieuwe regelgeving van een twijfelachtig gehalte. In het strafrecht springen bijvoorbeeld de ‘terrorisme’-wetten in het oog (het is mijn vakgebied niet, maar zelfs van enige afstand kun je al wel zien dat er niet veel van deugt); en in civiel recht zijn de door KEI inhoudelijk gegeven regels een aanmoediging om minimaal gemotiveerde uitspraken te doen.

Jensma eindigt zijn column met: “Gaat de rechtspleging vastlopen, of is dat al het geval maar durft niemand dat te zeggen? Dan staat het IT-debacle voor iets groters, namelijk de onbeheersbaarheid van het recht zelf.” Ik weet eerlijk gezegd niet wat dit nu eigenlijk voor een vraag is, maar volgens mij is niet ‘het recht’ onbeheersbaar, maar de neiging van politici om de dagelijkse praktijk op een koopje te willen beheersen met regelgeving en wetten. De zorg van politici lijkt vooral uit te gaan naar het pamperen van grote bedrijven; zie het pijnlijke geschmier van de minister-president rond de afschaffing van de dividend-belasting, of het verzet van de Staat tegen (opnieuw) de Urgenda-uitspraken.

Het IT-debacle staat inderdaad voor iets groters, maar anders dan Jensma meent, staat het niet voor de onbeheersbaarheid van het recht. Het staat voor een ontwikkeling in maatschappij en politiek, waarbij alle heil moet komen van technologie en niet van een  visie op rechtvaardigheid. Het is nog steeds zo dat de meeste rechterlijke uitspraken  desondanks binnen een redelijke termijn worden gedaan en inhoudelijk goed te verdedigen zijn; de echte vraag is: hoe lang nog?

Advertenties

Over krachtblog

Advocatenkantoor in Amsterdam, gespecialiseerd in Intellectuele Eigendom en effectieve procedures.
Dit bericht werd geplaatst in Effectief procederen, ICT, Maatschappij en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.